2.2.15. Về hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung trong giao kết hợp đồng

• Theo quy định của BLDS năm 2015 thì hợp đồng theo mẫu phải được công khai để bên được đề nghị biết hoặc phải biết về những nội dung của hợp đồng, trình tự, thể thức công khai hợp đồng theo mẫu thực hiện theo quy định của pháp luật. 
• Đồng thời, BLDS năm 2015 bổ sung quy định về điều kiện giao dịch chung trong giao kết hợp đồng, được hiểu là những điều khoản ổn định do một bên công bố để áp dụng chung cho bên được đề nghị giao kết hợp đồng; nếu bên được đề nghị chấp nhận giao kết hợp đồng thì coi như chấp nhận các điều khoản này; điều kiện giao dịch chung chỉ có hiệu lực với bên xác lập giao dịch trong trường hợp điều kiện giao dịch này đã được công khai để bên xác lập giao dịch biết hoặc phải biết về điều kiện đó, trình tự, thể thức công khai điều kiện giao dịch chung thực hiện theo quy định của pháp luật; điều kiện giao dịch chung phải bảo đảm sự bình đẳng giữa các bên. Trường hợp điều kiện giao dịch chung có quy định về miễn trách nhiệm của bên đưa ra điều kiện giao dịch chung, tăng trách nhiệm hoặc loại bỏ quyền lợi chính đáng của bên kia thì quy định này không có hiệu lực, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
• Tuy nhiên, hiện nay, chỉ có pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quy định về điều kiện giao dịch chung (khoản 6 Điều 3, các Điều 12, 16, 18, 26, 38 và 48 Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010).
• Bên cạnh đó, một số VBQPPL hiện hành chưa bảo đảm sự phù hợp với quy định của BLDS năm 2015. 

Ví dụ: 

• Khoản 2 Điều 2 Quyết định số 35/2015/QĐ-TTg ngày 20/8/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 02/2012/QĐ-TTg ngày 13/01/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung quy định việc phát hành thẻ ghi nợ nội địa, mở và sử dụng dịch vụ tài khoản thanh toán (áp dụng cho khách hàng cá nhân), vay vốn cá nhân (nhằm mục đích tiêu dùng) phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung là chưa phù hợp với quy định của BLDS năm 2015, vì BLDS năm 2015 chỉ yêu cầu về việc công khai hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung mà không có quy định phải đăng ký hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung. Việc bổ sung các dịch vụ này vào danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung có thể không cần thiết, tạo thêm thủ tục hành chính cho tổ chức tín dụng và có thể tăng thêm chi phí cho người tiêu dùng.

Đề xuất, kiến nghị:

• Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới VBQPPL để cụ thể hóa quy định về hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung trong giao kết hợp đồng theo tinh thần của BLDS năm 2015.